Ý Dĩ – (Bo bo) | Chia sẻ 10 bài thuốc thần kỳ giúp trị bệnh

0
99

HiThuoc.com mời bạn đọc bài viết về: Ý Dĩ – (Bo bo) | Chia sẻ 10 bài thuốc thần kỳ giúp trị bệnh. BÌNH LUẬN cuối bài để được giải đáp thêm thông tin.

Theo sách Đông Y ghi chép Ý dĩ có vị ngọt, tính hơi hàn (Bản Kinh). Không độc (Biệt Lục). Tính bình (Thực Liệu Bản Thảo). Vị ngọt, nhạt, tính hơi hàn (Bản Thảo Kinh Tập Sơ). Cùng MedPlus tìm hiểu kỹ về công dụng và bài thuốc hay nhé !

Thông tin cơ bản

1. Thông tin khoa học:

  • Tên Tiếng Việt: Ý dĩ, Bo bo, Hạt cườm, Co pắt, Mạy pít
  • Tên khoa học: Coix lachryma-jobi L.
  • Họ:  Hòa thảo ( Poaceae )

2. Mô tả Cây

  • Ý dĩ là một loại cây sống quanh năm, có thể cao tới l-2m. Thân nhẵn bóng không có lông, có vạch dọc. Lá hình mác to, dài 10-40cm, rộng 3cm có những gân nổi rõ, gân giữa to.
  • Hoa đơn tính cùng gốc, mọc ở kẽ lá thành bông. Hoa đực mọc ở phía trên, hoa cái ở phía đưới. Hoa đực có 3 nhị. Quả dĩnh bao bọc bời bẹ của một lá bắc.

3. Phân bố, thu hái và chế biến

Phân bố

  • Cây mọc hoang ở khắp nơi ẩm mát ở miền núi nước ta, thường mọc ở bờ suối bờ khe.
  • Hiện nay vì sự tiêu thụ trong và ngoài nước tăng nhiều, thu hoạch mọc hoang không đủ và tốn công nên nhiều nơi đã trồng ý dĩ.
  • Cây ưa đất phù sa, đất cát có nhiều mùm, có ẩm đều nhưng không đọng nước.

Thu hoạch

  • Trồng bằng hạt vào cuối mùa xuân. Mỗi hố trồng 4-5 hạt. Trước khi trồng ngâm hạt nửa ngày (nước ấm) hoặc một ngày (nước lạnh). Mỗi hốc cách nhau chừng 30-35cm. Bón phân lân hoặc phân chuồng. Vào cuối thu thì thu hoạch

Bộ phận dùng

  • Chủ yếu phần hạt, những cây có hạt lớn, màu trắng thì càng có ý nghĩa đối với việc làm thuốc.
  • Phần rễ cũng có thể được tận dụng trong một số bài thuốc

Chế biến

  • Khi thu hoạch thường cắt cả cây rồi sau đó đem đi đập cho rụng hạt.
  • Thông thường hạt sẽ được bỏ phần vỏ cứng bên ngoài, chỉ dùng phần nhân ở bên trong.

Công dụng và tác dụng chính

A. Thành phần hoá học

  • Trong ý dĩ nhân có khoảng 65% chất hydratcacbon, 5,4% chất béo, 13,7% chất protit và các axit amin như leuxin, lysin, acginin, tysosin, histidin, chất coixin hay coixol là một chất protit đặc biệt và axit glutamic. Tro có chừng 2,3%.
  • Trong rễ cũng có chừng 17,6% chất protein, 7,2% chất béo và 52% tinh bột.

B. Tác dụng dược lý

Tác dụng và Liều dùng .

  • Tác dụng lên hệ hô hấp:
    • tinh dầu ý dĩ có tác dụng kích thích hô hấp hoặc ức chế hô hấp nếu liều cao. Đồng thời cũng có khả năng làm giãn phế quản.
  • Tác dụng lên khối u:
    • nhiều người cho rằng ý dĩ có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư.
  • Tác dụng lên cơ vân:
    • theo nhiều nghiên cứu thì tinh dầu ý dĩ có thể làm cơ vân giảm và ngưng co bóp. Tức là có tác dụng thư giãn đối với cơ trơn.

C. Công dụng, tính vị và liều dùng

Tính vị

  • Ý dĩ có Vị ngọt, hơi hàn, tính bình

Công Dụng

  • Chủ trị: kiện tỳ, bổ phế, thanh nhiệt, thẩm thấp. Chủ trị: phù thũng, tê thấp chân tay co rút, ỉa chảy do tỳ hư, phế ung, trường ung.
  • Do lượng protit và chất béo và chất tinh bột cho nên ý dĩ là một chất thuốc bồi bổ cơ thể. Nhưng trong đông y thường coi ý dĩ là một vị thuốc nếu dùng sống “lợi thấp nhiệt”, dùng chín chữa tả lỵ, lợi tiểu tiện, tiêu thủy thũng, chữa được gân co quắp không co duỗi được, phong thấp lâu ngày không khỏi.

Kiêng kỵ

  • Lưu ý: Theo nghiên cứu thì độc tính phát huy tác dụng đối với chuột nhắt khi sử dụng với hàm lượng từ 5 đến 10g/kg. Còn thỏ phát huy độc tính với hàm lượng 1 đến 1,5g/kg. Tức là dùng với liều lượng lớn có thể gây nguy hại đến sức khỏe của chúng ta. 

Liều dùng

  • Ngày uống 8-30g dưới dạng thuốc sắc. Dùng riêng hay phối hợp với các vị thuốc khác.

Bài thuốc sử dụng

1/ Trị cơ thể đau nhức do phong thấp, cứ đến quá trưa về chiều thì bệnh lại tăng hơn:

  • Ma hoàng 120g, Hạnh nhân 30 hột, Cam thảo 40g, Ý dĩ 40g. sắc với 4 chén nước còn 1,5 chén, gạn lấy nước để riêng. Cho thêm 3 chén nước nữa sắc còn 1 chén. Hợp chung 2 chén thuốc lại sắc còn 1 chén. Chia làm 3 lần uống (Ma Hoàng Hạnh Nhân Ý Dĩ Thang – Kim Quỹ Yếu Lược).

2/ Trị trường ung chưa vỡ mủ:

  • Ý dĩ 40g, Phụ tử 8g, Bại tương 40g, sắc uống (Ý Dĩ Phụ Tử Bại Tương Tán – Kim Quỹ Yếu Lược).

3/ Trị trường ung chưa vỡ mủ:

  • Ý dĩ 40g, Bại tương 24g, Sinh địa 60g, Thược dược 48g, Đan sâm 48g, Mẫu đơn bì 24g, Cát cánh 40g, Mạch môn 40g, Cam thảo 24g, Phục linh 24g, Sinh khương 24g, sắc uống (Ý Dĩ Bại Tương Thang – Thiên Kim phương).

4/ Trị tự nhiên họng sưng đau, làm như có nhọt sưng:

  • Ý dĩ nhai nuốt là khỏi (Ngoại Đài Bí Yếu).

5/ Trị nóng nẩy, giận dữ, tiểu buốt:

  • Ý dĩ mễ 20g, sắc với 2 chén nước còn 1 chén. Thêm Cam thảo 16g hoặc Nho khô 40g, nấu sôi, bỏ bã, uống (Y Học Nhập Môn).

6/ Trị ngực đau bên này chạy sang bên kia:

  • Ý dĩ, Ngũ gia bì, Ngưu tất, Thạch hộc, Sinh địa, Cam thảo, sắc uống (Phổ Tế phương).

7/ Trị phế nuy phát quyết:

  • Ý dĩ nhân, Mộc qua, Thạch hộc, Tỳ giải, Hoàng bá, Sinh địa, Mạch môn. Tùy liều lượng mà phân ra quân thần tá sứ. Cân tất cả khoảng 120-160g, tán bột, uống với nước sôi hoặc nấu kỹ 3 lần, lấy khoảng 2,5 chén, chia làm 3 lần uống (Phổ Tế phương).

8/ Trị lãnh khí:

  • Ý dĩ, gĩa cho thật sạch, nấu như cơm ăn thường ngày (Phổ Tế phương).

9/ Trị thủy thủng, suyễn:

  • Úc lý nhân 80g, gĩa nát, lọc lấy nước cốt. Dùng nước đó nấu với Ý dĩ thành cơm, ăn ngày 2 lần (Độc Hành phương).

10/ Trị phế nuy, ho khạc ra mủ, máu:

  • Ý dĩ nhân 400g, gĩa cho vỡ ra, lấy nước nấu cạn 3 phân còn 1 phân, thêm ít rượu, uống. Uống nhiều mới có công hiệu (Mai Sư phương).

 Lời kết

Hy vọng với những thông tin trên, MedPlus sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về một số tác dụng hay về loại dược liệu này!

Lưu ý

  1. Thông tin dược liệu mang tính chất tham khảo
  2. Người bệnh không tự ý áp dụng
  3. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng
Nguồn: tracuuduoclieu.vn tham khảo
Sách Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam

Nguồn tham khảo drugs.com, medicines.org.uk, webmd.com và hithuoc.com tổng hợp.

Nội dung của HiThuoc.com chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin về Ý Dĩ – (Bo bo) | Chia sẻ 10 bài thuốc thần kỳ giúp trị bệnh và không nhằm mục đích thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y tế chuyên nghiệp. Vui lòng liên hệ với bác sĩ hoặc phòng khám, bệnh viện gần nhất để được tư vấn. 

Cần tư vấn thêm về Ý Dĩ – (Bo bo) | Chia sẻ 10 bài thuốc thần kỳ giúp trị bệnh bình luận cuối bài viết.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here